Nieuwsblog


Onze werkgroep Bouwhistorie doet onderzoek naar interessante aspecten van panden in de binnenstad (niet-monumenten). Lees meer over bouwhistorie
In deze bouwhistorische nieuwsblog willen wij u een aantal panden laten zien die onderzocht zijn – met speciale belangstelling voor ‘de krenten in de pap’. De blog zal regelmatig worden ververst naarmate onderzoeksresultaten van de werkgroep beschikbaar komen. 
Wilt u meer weten? Wilt u het onderzoeksrapport inzien (kan alleen met toestemming van de bewoner(s) Reageer dan via het het contactformulier

Op zoek naar het oudste pand van Dordrecht

 Het Vakteam Erfgoed van de Gemeente Dordrecht is een zoektocht gestart naar het oudste huis van Dordrecht. Als u geïnteresseerd bent in deelname aan deze tocht, lees dan onderstaand persbericht:

Als je door de binnenstad wandelt, kijkt de historie je van alle kanten aan. Het ene pand al ouder dan het andere. De ene gevel met sobere en strakke lijnen. De andere uitbundig gedecoreerd. Een boeiend lint van allerlei bouwstijlen uit allerlei bouwjaren. De vraag dringt zich dan op: wat zou het oudste pand van Dordrecht zijn? De gemeente Dordrecht nodigt de Dordtenaren uit om samen op zoek te gaan naar het antwoord.

 

Veel mensen denken dat 't Zeepaert, aan de Wijnstraat 113, het oudste huis is van Dordrecht. Dat is begrijpelijk, want het is de oudste zichtbare gevel in de stad. Het is een 'eerlijk' monument, zonder maskers. Het dateert uit 1495 en dat zie je. Aan de binnenkant en aan de buitenkant. 'What you see is what you get'.

 

Schone schijn

Maar dat geldt niet voor alle panden in Dordrecht. Voor heel wat gevels geldt: schijn bedriegt. Niet zelden schuilt achter een 'jonge' 17 e-eeuwse gevel een veel ouder pand, bijvoorbeeld uit de 16 e, 15 e of zelfs 14 e eeuw. Dat heeft ermee te maken dat de voorgevel van het pand het 'pronkstuk' is van de eigenaar. Die wilde niet zelden graag etaleren hoe welgesteld hij was en dat hij met zijn tijd meeging. Maar de constructie van je huis veranderen, is een heel ander verhaal. Dat is vaak erg lastig. In ieder geval een stuk lastiger dan een nieuwe voorgevel tegen je huis 'aanplakken' of een nieuwe wand plaatsen.

 

Waaraan kun je nu zien hoe oud een pand ècht is? Daarvoor kijken onderzoekers naar bouwsporen áchter de gevel. Een schat aan informatie komt soms aan het licht. Bijvoorbeeld als je kijkt naar de houten vloer-, plafond- en kapconstructies. Die eeuwenoude balken die het casco van een pand al vele honderden jaren schragen. En dan blijkt een pand zomaar enkele eeuwen eerder gebouwd dan de voorkant doet vermoeden.

 

Oudste pand

Bouwhistorici zijn het er over eens dat 't Zeepaert in ieder geval niet het oudste pand is van Dordrecht. Met de zoektocht hoopt Vakteam Erfgoed panden op het spoor te komen die dateren uit de 15e en 14 e eeuw, en wie weet zelfs uit de 13 e-eeuw. Daarvoor doet de gemeente een oproep aan inwoners, vooral van de binnenstad. Als zij het vermoeden hebben dat hun pand wel eens ouder zou kunnen zijn dan 't Zeepaert (1495), dan nodigt de gemeente hen van harte uit om zich te melden. Zeker als het pand ligt in het gebied tussen de Grote Kerk en de Groothoofdspoort. Vooral aan de Voorstraat, de Grotekerksbuurt, de Groenmarkt en de Wijnstraat, want dat zijn de oudste straten van Dordrecht. En het kan ook een huis zijn dat geen monumentenstatus heeft. Ook achter een moderne gevel kan zomaar een huis van 500 jaar oud zitten.

 

Onderzoek

Het onderzoek is gratis en het neemt slechts enkele uren in beslag. Met een speciale boor neemt de bouwhistoricus een houtmonster uit de balk of kap. Dat houtmonster gaat naar een gespecialiseerd onderzoeksbureau. Zij kunnen de balk en het hout precies dateren. Ook kunnen ze de herkomst van het hout zien.

 

Wisseltrofee

Blijkt het onderzochte pand inderdaad het oudste pand van Dordrecht te zijn? Dan krijgt de eigenaar van Vakteam Erfgoed een 'trofee'. Tijdelijk. Want misschien dient zich al snel het volgende onderzoek aan? En als er vervolgens een ouder pand ontdekt wordt, gaat de trofee over naar de eigenaar van dat pand. In 2021 hoopt de gemeente de ontknoping te kunnen geven van 'het oudste pand van Dordrecht'.

 

Wethouder Piet Sleeking is enthousiast over de zoektocht: "Dordrecht heeft als oudste stad van Holland meer dan tweeduizend monumenten. Onze stad herbergt nog zoveel geheimen. Dit project biedt ons de gelegenheid om met elkaar verder te schrijven aan het verhaal van de stad. Het zou fantastisch zijn als we volgend jaar, bij de uitgestelde feestelijkheden rondom Dordrecht 800 jaar stadsrechten, de vondst van het oudste pand van Dordrecht kunnen bekendmaken". 

 

Aanmelden en meer informatie

Dordtenaren die vermoeden dat hun pand ouder kan zijn dan 't Zeepaert kunnen zich aanmelden voor het onderzoek. Zij kunnen contact opnemen met Christine Weijs, bouwhistoricus bij de gemeente Dordrecht. Dat kan via e-mail: c.weijs@dordrecht.nl of telefoon: (078) 770 49 10. Meer informatie over het project is te vinden op www.dordrecht.nl/oudstehuisvandordrecht. 




Huisnummers in Dordrecht


Deze foto, dachten wij, illustreert op aardige wijze hoe in de loop der tijd huisnummers in Dordrecht zijn omgenummerd. Het oorspronkelijke nummer van dit huis in de Nieuwstraat - 3a - werd aan het nieuwe huis gegeven door architect Bilderbeek (1908). Na 1919 werd er opnieuw genummerd met als resultaat 5. Tenslotte werd in 1957 de hele stad opnieuw genummerd - Nieuwstraat 9 - het huidige nummer.





 Brabantse wand





Een zogenaamde Brabantse wand – aangetroffen o.a. in panden in de Voorstraat – is een houten scheidingswand die in de periode van ruwweg 1850 tot 1915  werd toegepast tussen twee ruimten, onderaan een trap of tegen een buitenmuur. Niets bijzonders, zult u zeggen. Het bijzondere zit hem in de samenstelling/opbouw: houten stijl- en regelwerk, daarop dunne latjes met een tussenruimte van 1-2 cm of riet, vastgezet met koper- of ijzerdraad en spijkers en daaroverheen pleisterwerk. Ook soms jute met behang.  

Zie de foto's











Haardstenen aan de Voorstraat

In een pand in de Voorstraat trof de werkgroep deze haardstenen aan. Haardstenen werden vanaf de zestiende eeuw op de achterwand van een haard aangebracht als bescherming tegen de hitte van het vuur.

Deze stenen hebben een ingebakken Pegasus en vermelden het jaartal 1605











Boeddhistische ornamenten aan de Wijnstraat


Deze pauw (met een ganzenkop?) bevindt zich in een van de twee tegeltableaus in de gevel van een pand aan de Wijnstraat 148 - "Huis de Pauw", dat in 1898 door de architect Carel Tenenti werd gebouwd in opdracht van L. Germ ten behoeve van een bloemisterij. De pauw staat in het boeddhisme voor....lees meer Boeddhistische ornamenten aan de Wijnstraat




VISSERSDIJK


Aan de Vissersdijk heeft de werkgroep onderzoek gedaan in een pand dat binnenkort gesloopt wordt om plaats te maken voor nieuw te bouwen woningen. Het pand bevat, dachten wij, een oude kern die een nader onderzoek wellicht waard was....Lees meer  Vissersdijk 


 






Nieuwbrug 18

 

 

De Nieuwbrug vormt de verbinding tussen Wijnstraat en Voorstraat en de scheiding tussen de Wijnhaven en de Voorstraatshaven. 

Het huis Nieuwbrug 18 stond lange tijd naast het grote beroemde huis De Kroon van Denemarken. Dat huis is rond 1850 gesloopt met de bedoeling..... Lees meer.....





 Nieuwe Haven 26

 

In dit monument kreeg de werkgroep, in afwachting van de restauratie na aankoop door een particuliere eigenaar, de gelegenheid nader bouwhistorisch onderzoek te doen. Het huis was gestript van alle bovenliggende lagen: gipsplaten, voorzetwanden, verlaagde systeemplafonds e.d., waardoor de basisgegevens van het huis in het zicht kwamen. Lees meer. Nieuwe Haven 26

 

Knolhaven 38-39 / Varkenmarkt 83

 

Op de plaats van de Knolhaven bevond zich, voor de aanleg van de Nieuwe Haven in 1410, de stadsmuur. Na de afbraak van de muur ontstond in het gebied erachter, tot aan de Groenmarkt, bierbrouwerij 'In den Slotel', later Bierbrouwerij 'De Sleutel'. Het complex, dat doorliep tot de Varkenmarkt, omvatte een groot aantal gebouwen, waarvan het woonhuis, de Dordtse trapgevel op Groenmarkt 105 en de mouterij op het binnenterrein, nog bestaan. Lees meer.  


 

  

Haringstraat 6 

 

De smalle Haringstraat - in de Middeleeuwen bekend als de Pikkelstraat - loopt van de Voorstraat naar de Lange Breestraat parallel met de Grote Spuistraat. De straatnamen lijken terug te gaan op een huis dat achtereenvolgens genoemd wordt: de Haring, de Gulden Haring, de Gekroonde Pikkelharing, de Drie Haringen of de Kroon.          

Lees meer


 


Voorstraat 289

 

 De bewonersgeschiedenis, getraceerd vanaf de late 18 de eeuw, meldt tot 1827 bewoning door de familie Giltay, een bekende naam in Dordt. Midden 19 de eeuw is het pand in eigendom bij Arie Klovert en Maria Degens, die er rond 1867 een garen- en bandwinkeltje drijven. Lees meer.

Kolfstraat 4

 

De aanvankelijk smalle Kolfstraat is één van de oudste zijstraten van de Voorstraat. De naam verwijst naar herberg de Colff, met aangrenzende kolfbaan die in de 16 de eeuw achter het hoekhuis te vinden was. Lees meer.


 

 

 

 

Keizershof 38/hoek Kleine Kalkstraat

Keizershof 38/hoek Kleine Kalkstraat

 

Nu een strak wit gepleisterd pand met een opvallend aantal garage-ingangen. In 1794, maar wellicht al veel eerder ( de Kalkhaven werd in 1656 aangelegd met omliggende huizen en pakhuizen) een eenvoudig hoekpand met daarachter, in de Kleine Kalkstraat, een pakhuis met twee korenzolders. Lees meer.

 

Configureer deze downloadwidget

Configureer deze downloadwidget

Configureer deze downloadwidget

Configureer deze downloadwidget